Podstawowe prawa i zasady psychopatologii – wstęp

Podobnie jak każda inna dyscyplina naukowa, również psychopatologia, jako dziedzina z pogranicza psychologii i psychiatrii, dąży do wprowadzenia pewnego porządku i ładu w obrębie zgromadzonych, niezwykle obszernych i stale powiększających się zasobów wiedzy. Widocznym wynikiem takich zabiegów są przede wszystkim tworzone na całym świecie, rozmaite klasyfikacje zaburzeń psychicznych i emocjonalnych. Systemy, w których poszczególne choroby i dysfunkcje zostały pogrupowane w użyteczne kategorie diagnostyczne.

Pomimo, iż ludzka natura jest w znacznej mierze nieprzewidywalna i ciągle nas zaskakuje łatwo zauważyć, że również w zakresie występujących zaburzeń psychicznych ludzie wykazują pewne podobieństwa. Inaczej rzecz ujmując – te same zaburzenia psychiczne u różnych osób mają zazwyczaj  podobne objawy i podobny przebieg. Dzięki temu zresztą możemy je coraz skuteczniej rozpoznawać, klasyfikować i leczyć. 

Inną podstawą klasyfikacyjnego uporządkowania naszych dolegliwości i dysfunkcji mentalnych są podstawowe, zazwyczaj niezmiennie aktualne i sprawdzające się w większości przypadków zasady. W tym i w kolejnych wpisach, w sposób swobodny omówię pokrótce reguły rządzące zaburzeniami w obrębie ludzkiej psychiki. 

Pamiętać należy, że w psychologii i psychiatrii, podobnie jak w pozostałych, dotyczących człowieka dziedzinach, nie ma dwóch identycznych przypadków. Ponieważ ludzie różnią się od siebie pod względem cech i dyspozycji psychicznych i osobowościowych i nie istnieją dwie charakterologicznie identyczne osoby, również zaburzenia w obrębie życia psychicznego u każdego pojedynczego pacjenta nabierają zwykle indywidualnego i zupełnie wyjątkowego kolorytu. Pomimo, iż choroba psychiczna zazwyczaj zmienia osobowość i sposób codziennego funkcjonowania człowieka, należy zawsze mieć na uwadze, że jest to jednak nadal ten konkretny człowiek, mający swe uczucia, szczególne cechy, upodobania, przyzwyczajenia itd. Te trwałe dyspozycje będą obecne nadal, nawet w stanach patologicznych, choć w obliczu postępowania procesu chorobowego mogą nabierać nieco zmienionych, niecodziennych kształtów. W poważnych zaburzeniach psychotycznych, takich jak chociażby schizofrenia, może dochodzić do radykalnych zmian w obrębie cech osobowości (mówimy nieraz nawet o tzw. „rozpadzie osobowości”), jednak w zaburzeniach psychicznych i emocjonalnych lżejszego kalibru cechy przedchorobowego charakteru pozostają obecne, nierzadko zaś stają się nawet bardziej wyraźne.

Warto podkreślić, że ze względu na wspomnianą nieprzewidywalność ludzkiej natury, podane i opisane zasady nie mają charakteru gotowych formatów, które z zadowalającym dopasowaniem przyłożyć można do każdego pacjenta psychiatrycznego. W rzeczywistości psychologiczna i psychiatryczna diagnostyka kliniczna opiera się w znakomitej części na wprawie i doświadczeniu, pomimo, iż wszyscy w swej pracy z pacjentem posługujemy się również zdobytą wiedzą teoretyczną.

Znający podstawowe, opisane w podręcznikach rządzące zaburzeniami psychicznymi zależności początkujący adept psychologii czy medycyny nierzadko miewa problemy ze skutecznym poruszaniem się w gąszczu najrozmaitszych pojęć i kategorii diagnostycznych. Ja sam, po odbyciu w ramach studiów psychologicznych kursu z psychiatrii klinicznej, czułem się  nieco zdeprymowany faktem, że pomimo rzetelnej znajomości obowiązującego i nadobowiązkowego materiału teoretycznego w konfrontacji z żywym, autentycznym pacjentem psychiatrycznym jestem kompletnie zagubiony i bezradny. W miarę jednak postępu praktyki i doświadczenia poszczególne zagadnienia z zakresu psychopatologii stają się najzupełniej jasne i praktycznie użyteczne. W rzeczy samej – interpretacyjne ramy, które tutaj proponuję, są rezultatem niemal wyłącznie doświadczeń i obserwacji praktycznych.  

Czytaj kolejną część… 
  • Witam,

    Ciekawy wpis, całkiem ciekawy blog, tylko proszę, wręcz błagam, zmień ten kolor literek z pomarańczowego, aż wypalają oczy i odwracają uwagę od treści na blogu.

    Zapraszam do siebie, krytykę oczywiście przyjmę 🙂
    Ew. gdybyś był zainteresowany napisaniem jakiegoś artykułu na stronę związanego z fobiami, leczeniem to bardzo chętnie nawiążę jakąś formę współpracy.

    http://www.firia.pl/artykuly/

    Pozdrawiam serdecznie